Ból uszu w samolocie najczęściej wynika z różnicy ciśnień między uchem środkowym a kabiną. Pomagają wtedy częste przełykanie, ziewanie, picie małymi łykami oraz delikatne wyrównywanie ciśnienia. Największe dolegliwości pojawiają się zwykle podczas startu i lądowania, szczególnie gdy masz katar, alergię albo infekcję.
Dlaczego uszy bolą w samolocie?
Za wyrównywanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej odpowiada Trąbka Eustachiusza, czyli kanał łączący ucho środkowe z gardłem. Podczas zmiany wysokości ciśnienie w kabinie zmienia się szybciej, niż trąbka może je wyrównać. Powstaje wtedy uczucie zatkania, rozpierania, trzaski, przytłumione słyszenie, a czasem silny ból. Taki uraz ciśnieniowy ucha nazywa się barotraumą.
Problem nasila obrzęk błony śluzowej przy przeziębieniu, zapaleniu zatok lub alergii. U dzieci ryzyko jest większe, ponieważ ich Trąbka Eustachiusza jest krótsza, węższa i bardziej poziomo ułożona. Objawy zwykle ustępują po wyrównaniu ciśnienia, ale nie należy ignorować dolegliwości utrzymujących się długo po locie.
Co zrobić, gdy ból pojawi się podczas lotu?
Najlepiej zacząć działać jeszcze przed nasileniem bólu, szczególnie podczas zniżania do lądowania. Pomocne metody różnią się szybkością działania i tym, czy wymagają aktywnego ruchu mięśni gardła:
| Metoda | Kiedy stosować? | Na czym polega? |
|---|---|---|
| Przełykanie i picie wody | Podczas startu i lądowania | Pij małymi łykami, aby często przełykać ślinę. |
| Żucie gumy lub ssanie cukierka | Gdy zaczyna się uczucie zatkania | Ruch żuchwy i przełykanie ułatwiają otwarcie trąbki Eustachiusza. |
| Ziewanie | W czasie narastającego ucisku | Spróbuj szeroko otworzyć usta lub wykonaj kilka ziewnięć. |
| Próba Valsalvy | Gdy proste metody nie wystarczają | Delikatnie zwiększ ciśnienie w jamie ustnej przy zamkniętych ustach i zatkanym nosie. |
Jak bezpiecznie wykonać próbę Valsalvy?
Nie należy gwałtownie dmuchać. Zbyt duże ciśnienie może podrażnić, a w rzadkich przypadkach uszkodzić błonę bębenkową. Wykonaj manewr spokojnie:
- Weź normalny, niezbyt głęboki wdech.
- Zamknij usta i delikatnie zaciśnij skrzydełka nosa.
- Spróbuj lekko wypchnąć powietrze, jak przy bardzo łagodnym dmuchaniu, bez forsowania.
- Przerwij natychmiast, gdy pojawi się ból, zawroty głowy lub silny dyskomfort.
Możesz powtarzać manewr co kilka minut, zamiast czekać na silny ból. Jeśli nos jest całkowicie zablokowany albo masz ostrą infekcję ucha, nie próbuj na siłę wyrównywać ciśnienia.
Niektóre osoby proszą załogę o tak zwane „hot cups”, czyli ciepłe, wilgotne kubki przykładane do uszu. Ciepło może przynieść chwilowy komfort, ale nie zastępuje przełykania ani wyrównywania ciśnienia, a skuteczność tej metody nie jest tak dobrze potwierdzona jak technik fizykalnych.
Jak przygotować się do lotu?
Największe ryzyko występuje przy niedrożnym nosie. Gdy lot jest konieczny mimo kataru lub alergii, porozmawiaj wcześniej z lekarzem albo farmaceutą o bezpiecznym postępowaniu. Donosowe lub doustne leki obkurczające błonę śluzową mogą być pomocne u niektórych osób, ale nie są przeznaczone dla każdego i trzeba stosować je zgodnie z ulotką lub zaleceniem specjalisty.
Przed podróżą przygotuj kilka rzeczy, które ułatwiają reagowanie na pierwsze objawy:
- Wodę do picia podczas startu i lądowania.
- Gumę do żucia lub cukierki, jeśli możesz je bezpiecznie stosować.
- Sól fizjologiczną do nawilżania nosa przy suchej śluzówce.
- Specjalne zatyczki lotnicze z filtrem, które spowalniają zmianę ciśnienia.
- Leki zalecone wcześniej przez lekarza, jeśli masz alergię lub nawracające problemy z uszami.
Nie pij alkoholu przed lotem ani w jego trakcie. Może sprzyjać obrzękowi śluzówki i utrudniać wyrównanie ciśnienia. Zwykłe piankowe stopery lub słuchawki wygłuszające ograniczają hałas, ale nie wyrównują ciśnienia. To dwa różne zastosowania.
Co zrobić, gdy uszy bolą dziecko?
Niemowlę najlepiej karmić piersią lub z butelki podczas startu i lądowania. Ssanie wymusza częste przełykanie, które pomaga otwierać trąbkę Eustachiusza. Starszemu dziecku można podawać wodę małymi łykami, gumę do żucia lub cukierek, jeśli jest na tyle duże, by korzystać z nich bez ryzyka zadławienia. Pomaga także ziewanie.
Dziecko, które rozumie instrukcje, może nauczyć się bardzo delikatnego manewru Valsalvy, najlepiej wcześniej, w domu. Nie zmuszaj go jednak do dmuchania z dużą siłą. Przy silnym katarze lub bólu takie próby mogą pogorszyć dyskomfort.
Niemowlęta nie powinny używać zatyczek wewnątrzusznych. Słuchawki nauszne mogą ograniczyć hałas w kabinie, lecz nie rozwiązują problemu różnicy ciśnień. W tym celu potrzebne są przede wszystkim przełykanie, picie i ssanie. Zatyczki wyrównujące ciśnienie, jeśli są stosowane u starszego dziecka, muszą być dobrane do wieku i używane zgodnie z instrukcją.
Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarska?
Po łagodnym urazie ciśnieniowym uczucie zatkania może utrzymywać się przez pewien czas, ale powinno stopniowo słabnąć. Skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu lub laryngologiem, jeśli wystąpi którykolwiek z poniższych objawów:
- Ból lub uczucie zatkania utrzymuje się dłużej niż 24 godziny.
- Z ucha wypływa płyn albo pojawia się krwawienie.
- Występują silne zawroty głowy, nudności lub zaburzenia równowagi.
- Słuch wyraźnie się pogorszył i nie wraca po locie.
- Ból jest bardzo silny albo narasta mimo prób wyrównania ciśnienia.
Ostre zapalenie ucha środkowego jest przeciwwskazaniem do lotu, ponieważ zmiana ciśnienia może znacznie nasilić ból i utrudnić powrót do zdrowia. Przy świeżej infekcji, silnym katarze, zapaleniu zatok lub nawracających problemach z uszami skonsultuj podróż z lekarzem przed wylotem. Przy powtarzających się dolegliwościach specjalista może zlecić między innymi tympanometrię albo badanie endoskopowe nosa i nosogardła.
Najbezpieczniejsza strategia jest prosta: nie czekaj na silny ból, tylko zacznij przełykać, pić i ziewać już podczas wznoszenia oraz zniżania samolotu. Manewr Valsalvy wykonuj wyłącznie delikatnie, a przy infekcji ucha najpierw skonsultuj możliwość lotu.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
